Blog Tomasza Prange-Barczyńskiego

Stephen Brook w „Bordeaux – People, Power and Politics” z 2002 r. twierdzi, że wielu ludzi uważa, iż regiony takie jak Bourg czy Blaye leżą gdzieś w Dolinie Rodanu. Dziesięć lat później mam głębokie przekonanie, że niewiele się w tej kwestii zmieniło. A szkoda.

Podczas gdy świat (a przynajmniej Chińczycy) gotów jest płacić za czołowe butelki znad Żyrondy i Dordogne setki euro, satelickie apelacje Bordeaux pozostają właściwie nieznane. Gdy w ostatnią środę mknęliśmy rankiem z St. Émilion na zachód przecinając winnice AOC Fronsac, mój towarzysz podróży zajmujący się polskim rynkiem w wielkiej rodzinnej firmie winiarskiej Castel potwierdził inne słowa Brooka sprzed ponad dekady – Fronsac? Bardzo dobra jakość i gigantyczne problemy ze sprzedażą. Pytany o powody mówił o złej strategii, o młodym pokoleniu, które widząc niskie ceny win produkowanych przez rodziców z rzadka chce się dalej bawić w winiarstwo. Zamknięte koło.

Château du Bousquet

Smutne, choć piękne Fronsac zostało za plecami. Dotarliśmy do Bourg, do Château du Bousquet. I to akurat historia ze szczęśliwym zakończeniem. Jej początki sięgają XVI wieku, kiedy nad Dordogne przybyła rodzina Boucaud. Z dzisiejszego punktu widzenia najbardziej istotna data do rok 1960, kiedy posiadłość została kupiona przez Pierre’a Castela. Transakcja miała prywatny podtekst. Ojciec Pierre’a pracował w Bousquet jako zwykły najemny robotnik po tym, jak uciekł do Akwitanii z frankistowskiej Hiszpanii. W 1949 r. Pierre Castel założył firmę winiarską, która 60 lat później miała być największą rodzinną firmą działającą w tym sektorze w Europie. W 1957 r. Castelowie kupili swą pierwszą posiadłość w Bordeaux, Château de Goëlane, trzy lata później wzbogacili się o zamek w Côtes du Bourg (dziś tylko w Bordeaux mają 17 châteaux).

Château du Bousquet jest dziś największą posiadłością w AOC Côtes du Bourg i z pewnością jedną z nielicznych, które odnoszą sukces. Nietrudno domyśleć się, że stoi za nim potężna machina dystrybucyjna grupy Castel, choć byłoby niesprawiedliwe nie docenienie samego wina. Pochodzące z łagodnych wzgórz otaczających posiadłość owoce merlota (dwie trzecie kupażu), caberneta i malbeca (ledwie 4%, ale w Bousquet deklarują powrót do tej wiodącej niegdyś w Bordeaux odmiany) dają wino nawiązujące do bordoskiej tradycji: średnio zbudowane, z dobrym owocem, taniczne, ale ładnie zaokrąglone, stworzone do jedzenia. We Francji kosztuje nieco poniżej 10 euro (w Polsce ok. 54 zł), co czyni je bardzo przyzwoitym winem codziennym.

Takich win – bardzo użytecznych, rasowych, klasycznych, do codziennego picia, kosztujących kilka-kilkanaście euro – jest w Côtes de Bourg zdecydowanie więcej (by wymienić za Hugh Johnsonem czołówkę apelacji: Brûlesécaille, Bujan, Civrac, Falfas, Fougas, Guerry, Haut-Guiraud, Haut-Maco, Haut Mondésir, Macay, Mercier, Nodoz, Roc de Cambes, Rousset czy Sociondo). Na polskie (przy czym nie jesteśmy tu jakimś szczególnym wyjątkiem) stoły trafiają bardzo rzadko i trudno się dziwić, bo ich zdobycie wymaga od winopijcy zazwyczaj wyprawy do Francji (komu z kolei chce się targać w walizce, choćby i bardzo smaczne, wina codzienne?). Warto zatem, by poszukujący cenowych okazji importerzy zajrzeli do Côtes du Bourg, Fronsac i wielu innych satelickich apelacji bordoskich. Perełek starczy dla wszystkich.

Dużo więcej o Bordeaux w drukowanym Magazynie WINO jesienią. Tymczasem polecam artykuł Agnieszki Kumor o Côtes du Bourg w portalu Vinisfera.

Wszystko zaczęło się blisko dekadę temu, w starym porcie w Dubrowniku, w późno kwietniowe popołudnie. Usiedliśmy z M. w knajpie Lokanda-Peskarija by z zazdrością przyglądać się pojawiającym się na sąsiednich stołach półmiskom z kamenicami. Zazdrość trwała zresztą tylko chwilę, bo zaraz i przed nami pojawił się tuzin świeżych, adriatyckich ostryg. A jednak to nie mięczaki, a towarzyszące im wino stało się bohaterem popołudnia.

Właściwie nic nie trzymało się kupy. Najodpowiedniejszym winem do kamenicy w Dubrowniku wydawał się korczulański pošip, ale – o zgrozo! – na kieliszki go w Lokandzie nie mieli, a na całą flaszkę nie było po prostu czasu. Na kieliszki była za to graševina. Picie welschrieslinga ze Slawonii do ostryg w Dubrowniku zalatywało zdradą, ale nie byliśmy w nastroju ortodoksyjnym, lód pod muszlami zaczynał się topić, a nam zaschło w gardłach.

Lokanda Peskarija w starym porcie w Dubrowniku

Świeżutka kamenica, pewnie z hodowli w zatoce Malostonskiej, była znakomita, jednak w krzesło wmurował mnie naprawdę pierwszy łyk graševiny – niezwykle intensywnej, aromatycznie-mineralnej, soczystej i dyskretnie słodkiej (wino było ewidentnie z późnego zbioru). Nazwisko producenta, Krauthaker, nie opuściło mnie już do końca tamtej, dalmackiej przecież, podróży.

Wina Krauthakera kupowałem w czasie kolejnych pobytów w Chorwacji, próbowałem regularnie na targach Prowein, wreszcie, w listopadzie 2010 r. udało mi się dotrzeć do Kutjeva w pobliżu granicy Slawonii, Baranji i Podrawia i odwiedzić winiarnię Vlado Krauthakera. Niestety, długą degustację win odbyłem pod nieobecność gospodarza. Tymczasem, tuż przed majowym weekendem producent najlepszej chorwackiej graševiny, a być może i w ogóle najlepszy winiarz w kraju zawitał do Warszawy. Spotkaliśmy się w miłej chorwacko-bośniackiej knajpce Ćevap, której właściciel, Slavko jest jednocześnie skromnym importerem win Krauthakera do Polski.

Vlado Krauthaker

Próbowaliśmy nowych slavońskich win z rocznika 2011, który najwyraźniej udał się nie tylko na Węgrzech. Młode sauvignon, pinot blanc, wreszcie graševina nosiły w sobie znakomitą świeżość, przede wszystkim jednak ową chropawą mineralność, która przed laty tak znakomicie zagrała w zestawieniu z ostrygami.

Vlado Krauthaker sprawia wrażenie człowieka niezwykle skromnego choć dziś jego firma to prawdziwa instytucja na miarę nie tylko Slawonii czy Chorwacji, ale i Europy Środkowej. Zaczynał od liczącej jeden hektar winnicy, by dziś pracować na 29 ha własnych parceli i kolejnych 55 ha dzierżawionych.
Winnice leżą w dolinie Požega, na stokach pasma Krndija, częściowo w parku przyrodniczym Papuk. Vlado podkreśla, że to ta sama – 45,3º – szerokość geograficzna co Istria, Piemont, Dolina Rodanu, Bordeaux i Oregon. Dlatego w jego winnicach oprócz traktowanej na specjalnych prawach graševiny (63% nasadzeń) znajdziemy zarówno sauvignon blanc i chardonnay, pinot gris i reński riesling, merlot i pinot noir czy cabernet sauvignon i syrah. Krauthaker wskrzesił też zapomnianą w Slawonii (i po prawdzie wypartą w dużej mierze przez graševinę) odmianę zelenac, z której robi świetne wina słodkie.

Spotkanie z Vlado w ursynowskiej knajpce miało zaskakująco kameralny charakter. Większość gości stanowili mieszkający w Warszawie Chorwaci, którzy podochoceni Krauthakerowskimi winami gromko śpiewali pieśni intonowane przez tenora z opery w Puli, który przybył do Warszawy razem z winiarzem. Przypominało to trochę tajne spotkanie dla wtajemniczonych. Przywiodło też na myśl artykuł o chorwackim winiarstwie, który napisałem w 2004 r. Nazwałem go Za sebe a prijatelje, bo w czasie tamtej podróży miałem nieodparte wrażenie, że największe skarby Chorwaci chowają dla siebie i najbliższych przyjaciół. Takim skarbem jest bez wątpienia Vlado Krauthaker i to już najwyższa pora, by nasi chorwaccy przyjaciele podzielili się nim ze światem.

Podróż z Salty do Mendozy trwa samolotem godzinę z hakiem – samochodem dwa dni (ok.1300 km). Kto się na nią zdobędzie może pełnoprawnie i z dumą nosić t-shirt ze znakiem słynnej drogi nr 40. Z Argentyny wracam bez koszulki – z braku czasu wybraliśmy lot. Poniżej fotowrażenia z pobytu w najbardziej znanym regionie winiarskim kraju.

Gdyby nie Andy, Mendoza mogłaby uchodzić za krajobrazowo najnudniejszy region winiarski na świecie. Dające legendarne malbeki winnice pokrywają płaskie, monotonne przedgórze. Gdy jednak rozstąpią się poranne chmury, na horyzoncie pojawiają się pokryte wiecznym śniegiem sześciotysięczniki. Na zdjęciu Cerro El Plata (6050 m n.p.m.) widziane z winnic w okolicach Ugarteche, w południowej części podregionu Luján de Cuyo.

Mało kto pamięta, że malbec, dziś uważany za argentyńską specjalność, był dekady temu najbardziej rozpowszechnioną odmianą w Bordeaux. Za ocean wywiózł go w połowie XIX w. francuski agronom Miguel Pouget. Stare krzewy (niektóre z parceli liczą ponad sto lat) dają jedne z najbardziej złożonych malbeków w Mendozie. Na zdjęciu parcela nieszczepionych krzewów malbeka w Perdriel z 1928 r. należąca do winnicy Mendel, spółki winemakera Roberto de la Moty i Annabelle Sielecki, córki urodzonego w Polsce w 1909 r. Mendela Sieleckiego, który wyemigrował do Argentyny.

Winnice w Mendozie wymagają podlewania. Najczęściej stosuje się nawadnianie kropelkowe, jednak niektóre nawet najbardziej innowacyjne winiarnie, takie jak Achaval Ferrer, w niektórych parcelach stosują podlewanie zalewowe (do płytkich rowów między rzędami winorośli doprowadza się wodę z pobliskiego strumienia). Zdaniem winogrodników z Achaval Ferrer system korzeniowy starych krzewów (te na zdjęciu w Finca Bella Vista pod Perdriel liczą 103 lata) jest przyzwyczajony do tego rodzaju nawadniania, a zmiana nie ma sensu.

Tradycyjne podejście do uprawy winorośli nie przeszkadza winemakerowi z Achaval Ferrer, Roberto Cipressiemu (w Toskanii robi m.in. brunello di Montalcino) wykorzystywać nowoczesnych technik takich jak mikroutlenianie.

Mendoza to region wiecznie zagrożony gradobiciem. Kulki lodu potrafią skutecznie zniszczyć tu cały plon i krzewy. Dlatego większość winiarzy nie ryzykuje i rozpina w winnicach siatki mające chronić dojrzewające grona. Krytycy tej metody twierdzą, że pod warstwą czarnego plastiku owoce czują się jak w piecyku. Piłem w Argentynie znakomite wina robione z winogron chronionych siatką i tych rosnących bez ochrony (próbowałem też zupełnie słabych, ugotowanych win z owoców z obu typów winnic).

Andrej Razumovsky (ma korzenie ukraińskie choć jest synem Dunki i Austriaka) jest jednym z nielicznych winiarzy biodynamicznych w Argentynie. Jego projekt pod Ugarteche nosi nazwę Alpamanta, co w języku Indian Mapuche znaczy miłość do ziemi. Wg Razumovsky’ego w całej Argentynie jest raptem czterech biodynamików: dwóch w Patagonii, jeden w Salcie i on sam w całej Mendozie.

Razumovsky przygotowuje preparaty pod okiem lokalnego guru biodynamo, René Piamonte. Na zdjęciu suszenie kwiatów mlecza, które trafią do „herbatki”.

A tak dojrzewają biodynamiczne preparaty Razumovsky’ego

W Alpamanta wszystko jest precyzyjnie policzone

Andrej wyjaśnia szczegóły przygotowania ostatecznego preparatu. Oprócz określonego czasu i kierunku mieszania mikstury trzeba patrzeć na winnicę by mieć w czasie tej pracy pozytywną energię.
Inaczej niż mogłoby się niektórym wydawać, Razumovsky nie ma w sobie nic z szarlatana. Twardo stąpa po ziemi – wina robi na razie u sąsiada czekając na lepszą sytuację ekonomiczną w Argentynie (dzisiejsza inflacja nie pozwala na inwestycję). Jednocześnie jego wina mają niezwykłą, jak na Luján de Cuyo lekkość i równowagę, nie są w najmniejszym stopniu freakowe (choć dalekie od głównego nurtu) i jak na młody wiek krzewów – bardzo złożone.

Pełnoprawny członek załogi Alpamanty, nieodzowny w krajobrazie winnicy biodynamicznej.

W marcu z Argentynie rozpoczęły się zbiory – w tym roku nieco wcześniej niż zwykle. Do winiarni trafiły już owoce torrontesa i chardonnay (na zdjęciu) oraz pierwsze czerwone grona z cieplejszych siedlisk.

Stół sortowniczy jest dziś niemal w każdej Argentyńskiej winiarni. Ten na zdjęciach znajduje się w winiarni Atamisque w Valle de Uco.

Maceracja pierwszych owoców malbeka

Przetaczanie pierwszego czerwonego wina AD 2012

Jeden z argentyńskich gigantów, Trapiche, przeniósł się kilka lat temu do nowej siedziby – jest nią wybudowana wiek temu przez Włochów, nieużywana przez ostatnie 40 lat i odbudowana przez Trapiche winiarnia pod Perdriel.

W podziemiach pod szklaną piramidą kryje się sala degustacyjna.

Daniel Pi, główny winemaker Trapiche wieży w assemblage: szczepów, siedlisk, win dojrzewających w różnych beczkach.

W czasie technicznej degustacji próbowaliśmy m.in. win z tego samego zbioru i siedliska poddanych dojrzewaniu w różnych beczkach, malbeków z kilku terroir, a także zarażonego lekkim brettem cabernet sauvignon z Cafayate (po stwierdzeniu obecności tych drożdży cały osprzęt winiarni został zniszczony, a wnętrza wysterylizowane).

To się nazywa brak szczęścia – w dzień spędzony w Valle de Uco, dolinie położonej najbliżej Andów, nad górami zalegały ciężkie deszczowe chmury. Na zdjęciu winnica DiamAndes, jednego z udziałowców słynnego projektu Clos de los Siete dowodzonego przez winiarskiego (anty)bohatera, francuskiego konsultanta, Michela Rollanda (przez winnice biegnie Avenue Michel Rolland). Dobra wiadomość brzmi: w viognier i chardonnay DiamAndes Rolland zalecił w 2011 r. dojrzewanie 30% kupażu w stali (w 2010 r. 100% w dębie, w tym 70% w nowym) oraz poddanie fermentacji malolaktycznej tylko połowy blendu (w 2010 – 100 %). W efekcie wina są wyraźnie lżejsze i bardziej rześkie. Także nowy (2009) kupaż Clos de los Siete jest wyraźniej mniej beczkowy, ze świeżym owocem i świetnie kwasowy i harmonijny. Cud? A może otwartość na zmianę światowych trendów…

Gdy przed wyjazdem do Argentyny nieopatrznie zwierzyłem się pewnej rosyjskiej dziennikarce, że wybieram się do Mendozy skrzywiła się tylko i rzekła z cudownie moskiewskim akcentem: łaj du ju goł dzer? Ic e sacz e pur kantry; der ar soł meny old kars… W tym ostatnim miała niewątpliwie rację.

Stare czy nowe, mniej lub bardziej zdezelowane – pick-upy są największymi przyjaciółmi argentyńskich pracowników winnic.

Mendoza wczesnym rankiem (w pierwszy dniach jesieni słońce wstaje tu dopiero ok. 07:30) – rozległe, choć nisko zabudowane miasto (hotel w którym spałem jest jednym z kilku ledwie wieżowców). Sporo sklepów z winem oraz kilka świetnych… piwiarni (z muzyką na żywo i niekoniecznie musi być to tango), w których dobrze zmienia się pH po całym dniu degustowania malbeka.

Teoretycznie nie ma nic prostszego niż dostać się do Salty. Samolot z Buenos Aires lata do tego położonego na północnym-zachodzie Argentyny miasta przynajmniej dwa razy dziennie. Lądowanie w Salcie nie oznacza jednak znalezienia się w regionie winiarskim o tej samej nazwie.

Podróżuję po Argentynie na zaproszenie organizacji Wines of Argentina z grupą dziennikarzy winiarskich z Czech, Holandii i Irlandii. Nieduży bus zabiera nas z lotniska w Salcie. Na pokładzie woda i butelki popularnego w Argentynie piwa Quilmes. Na obrzeżach Salty zatrzymujemy się jeszcze przy kiosku, z którego nasz przewodnik przynosi kartonowe pudełka pełne empanadas, gorących pierożków z siekanym mięsem oraz z serem i szynką. Do Cafayate daleka droga – niby tylko 180 km, ale przez góry, a to oznacza 5 godzin jazdy.

Po sennym początku, mniej więcej 100 km za Saltą wjeżdżamy w pasmo czerwonych skał wyżłobionych przez Rio de las Conchas wijącą się wzdłuż drogi nr 68. Rzeka płynie rwącym nurtem. Kilkukrotnie musimy skorzystać z objazdu widząc, jak główna szosa niknie gdzieś w odmętach brunatnej wody. Po drodze kilka atrakcji turystycznych: Garganta del Diablo i El Anfiteatro czyli wyjątkowo malownicze formacje skalne i punkt widokowy na przełęczy „Trzech krzyży”, gdzie spotykam zresztą polskich podróżników (-poczekaj, aż te dziewczyny się odsuną-).

Wreszcie, o zachodzie słońca Cafayate – miasteczko jednopiętrowych domków zbudowanych na siatce prostopadle przecinających się ulic opasującej kwadratowy plac z kilkoma restauracjami, sklepami z „indiańskim” rękodziełem dla turystów i paroma hotelami. Także kilka winotek, bo Cafayate to prawdziwa stolica winiarskiej Salty.

Śpimy kilka kilometrów dalej, pod Tolombón, w niedużym hotelu Alta La Luna otoczonym winnicami, które tutaj podchodzą pod samo pasmo wysokich gór. Kolacja na miejscu – mamy szczęście, bo wina dla hotelu robi sam Jose Luis Mounier, zwany też Señor Torrontés, postać dla Salty, zwłaszcza zaś dla odmiany torrontés, emblematyczna. Jego biała Alta La Luna jest bardzo aromatyczna, pełna nut świeżych winogron, lekko muszkatowa, w swej szczodrości całkowicie wytrawna i świetnie pasująca do pierożków nadziewanych warzywami i mięsem kurczaka.

Rano, jeszcze przed śniadaniem wypuszczam się na krótki spacer do Tolombón. W sam raz by zobaczyć wschód słońca nad pasmem Aconquija – promienie liżą najpierw szczyty leżącej po zachodniej stronie doliny grupy Famatima, potem spływają do winnic niemal całkowicie zajmujących dno Calchaqui – głównej doliny winiarskiej Salty.

Pierwsza wizyta w winiarni Amalaya – w języku Indian znaczy to tyle co czekając na cud, jednak tu na cud nikt nie czeka. O 10:00 zebrane chłodnym świtem owoce torrontésa czekają już w skrzynkach na selekcję. Tutejszy enolog pokazuje w jednej ręce kiść zielonych gron, które mają wnieść do kupażu kwasowość, w drugiej owoce częściowo przejrzałe, zebrane w tym samym czasie, w tej samej winnicy. Jak to możliwe? W Salta nie brak upraw torrontésa puszczonych na pergoli. Odpowiedni sposób przycinania liści sprawia, że część owoców jest bardziej eksponowana na słońce i dojrzewa szybciej dając winu dojrzałe, miodowe aromaty.

Amalaya należy do Donalda Hessa, szwajcarskiego magnata, który kolekcjonuje sztukę i winiarnie (m.in. Hess Collection w Napa Valley, Peter Lehman w Barrosie, Glen Carlou w Paarl). W Salcie, oprócz Amalayi ma też drugą winiarnię, Colomé, w której przerabiane są owoce z wyżej położonych winnic. Wyżej oznacza w Salta ponad 2000 m n.p.m. Rekordowa parcela leży na 3100 m n.p.m. Winnice wokół Cafayate rosną nieco niżej, ok. 1700 m n.p.m. Wysokość sprawia, że tuż przed zbiorami różnica temperatur między dniem, a nocą może sięgnąć nawet 25˚C, co powoduje, że grona zachowują świeżość i są w stanie osiągnąć optymalną dojrzałość. W czasie degustacji porównujemy m.in. torrontésa z Amalaya i z Colomé. Pierwszy jest szczodrym, atrakcyjnym, krągłym i bardzo aromatycznym winem; drugi zachowuje powściągliwość, więcej w nim nut trawiastych niż muszkatowych, gdy jednak zostawić go na pół godziny w kieliszku pokazuje mineralny pazur i większą złożoność.

Kolejny przystanek u jednego z największych argentyńskich producentów – Felix Lavaque, znanego w Polsce z prostych win z serii Quara. Pracuje tu wspomniany już Jose Luis Mounier, a objawieniem degustacji jest jego Felix Torrontés, żywiołowe, zrobione na bogato, ale wciąż eleganckie wino podkręcone nieco dębem (co dziwi nawet argentyńskich winiarzy). Jest w nim nuta jaśminu i miodu, przede wszystkim jednak złożona mineralna struktura – Mounier ma do dyspozycji 95-letnie krzewy torrontésa i potrafi to wykorzystać.

Wieczorem, w restauracji Terruño w Cafayate zamawiamy jeszcze jednego torrontésa J.L. Mouniera, tym razem z jego własnej winiarni, Finca Las Nubes. Wino jest mniej widowiskowe, bardziej prostolinijne od tych, które winiarz robi dla innych – piaskowe, czyste, z typową dla odmiany goryczką znaną z owoców cytrusowych. Niebezpiecznie łatwo gasi pragnienie, a do pomidorów ze świeżym kozim serem z Salty wydaje się wręcz idealne.

Na rynku w Cafayate słychać niemal wyłącznie angielski. Miasteczko pełne jest Amerykanów w średnim wieku odbywających swoją podróż po Argentynie, w której znalazło się miejsce także na ruta del vino. Zupełnie słusznie. Salta, zachowując wszelkie proporcje odnośnie wielkości produkcji, skutecznie wychodzi z cienia Mendozy. Oprócz świetnych torrontésów postaje tu dużo rześkich win czerwonych z malbeka, tannata czy caberneta (napiszę o nich więcej w czerwcowym Magazynie WINO). W dolinie Calchaqui pracuje co najmniej kilku wiodących argentyńskich producentów, inwestorzy chętnie wkładają w region pieniądze – przyszłość przed Saltą rysuje się więc jasna.

Jest świt. Moi towarzysze podróży śpią. Poranne słońce oświetla czerwone skały w dolinie Las Conchas. Jedziemy powoli. Kręta droga pełna jest wertepów i objazdów. Robotnicy naprawiają osuwisko. Rio de las Conchas uparcie podmywa tymczasem kolejny zakręt. Czasem na szosie pojawi się krowa. W Salta czeka samolot do Mendozy.

Andrzej Daszkiewicz wyłowił w sieci etykietę wina z Adolfem Hitlerem, co przypomniało mi, że kiedyś się tym tematem zająłem. Poniżej tekst jednego z felietonów w Radiu PIN z lutego 2007 r.

Są rzeczy, które budzą mój, może nawet nie tyle sprzeciw, co zdecydowanie niesmak. Światek kolekcjonerów wina obiegła oto wiadomość, jakoby na aukcji w Plymouth w tym tygodniu (luty 2007 r. – przyp. aut.) sprzedane miało być tzw. wino Hitlera. Konkretnie zaś jedna z butelek o wdzięcznej nazwie Führerwein, które Adolf miał rozdawać wysokim oficerom nazitowskiej armii 20 kwietnia 1943 roku z okazji swych 54 urodzin. Zawartość flaszki określana jest dość enigmatycznie jako Schwarzer Tafelwein, a jest po prostu niemieckim stołowym winem czerwonym. Na dobrze zachowanej etykiecie Hitler jak żywy, w krawacie i marynarce. Butelkę wystawia na aukcji kolekcjoner z Devon. Dostał ją od anonimowego znalazcy z Francji. Tamten zaś twierdzi, że odkrył Führerwein w jakimś garażu we Francji. Kolekcjoner z Devon spodziewa się dostać 500 funtów. Czy dostanie? Pewnie tak – świat pełen jest świrów zbierających z dziką satysfakcją wszelkie przedmioty, byleby była na nich swastyka. Wystarczy pojechać na warszawskie Koło, by nabyć talerzyk z gapą na odwrocie. Torcik wedlowski stanąłby mi wprawdzie w gardle, gdybym miał go jeść z nazistowskiego fajansu, ale cóż…
(Ostatecznie flaszka poszła za 3995 funtów – przyp. aut.)

To, że w butelce Führerwein wino jest martwe jest niemal pewne, więc wiadomo, że chodzi o sam fakt, kto tę flaszkę w ręku trzymał! Cała historia nie byłaby funta kłaków warta, gdyby nie przypomniała mi o innej, sprzed kilku lat. We włoskim Friuli niejaki Andrea Lunardelli sprzedaje od 12 lat wino z identyczną nazwą i portretem Hitlera. Zawartość jest już współczesna. Pod hasłem Führerwein można napić się zatem fruliańskiego cabernet franc, czy merlota. Różnych etykiet z Hitlerem jest co najmniej kilkanaście. „Ein Volk, ein Reich, ein Führer”, „Sieg Heil” – to kolejne sympatyczne hasła wypisane poniżej wizerunku srogiego wodza III Rzeszy. Pojawienie się win na rynku wywołało skandal, ale Lunardelli podobno odniósł sukces. Wygrał proces o prawo do używania na etykietach wizerunku masowego mordercy i twierdzi, że robi to wyłącznie dla pieniędzy. W jego tak zwanej „Historycznej kolekcji” widnieją też inne przyjemne postaci: Mussolini, Stalin, Lenin i, jakby dla usprawiedliwienia pseudohistoryczności przedsięwzięcia, pojedyncze flaszki z Churchillem, Marxem, a nawet cesarzową Sissi.

Zastanawiam się jak musi wyglądać wieczór miłośników win Lunardellego: Panowie! Co walimy na początek? Mam na aperitif pyszne prosecco Vom Führer. Jasne polej. A do przekąski walniemy hitlera, czy może stalina? Dawaj hitlera, dobrze wchodzi pod małosolne, tylko ten „Sieg Heil”, bo jakiś taki mniej kwaśny chyba. Masz, popraw „Deutschland über alles”. Jednym zdaniem zabawa na całego. Mało Wam Hitlera? Lunardelli jest winiarzem bardzo wyrafinowanym. W swojej bogatej kolekcji, obok win z gołymi babkami, Che Guevarrą, czy „Krzykiem” Edwarda Muncha ma też prosecco z wizerunkiem picassowskiej Guerniki – kubistycznego obrazu upamietniającego zbombardowanie tego północnohiszpańskiego miasta przez Luftwaffe i włoskie bombowce 26 kwietnia 1937 roku. To w końcu logiczne – wieczór degustacyjny pod hasłem „Twórcy i ich dzieło”. Smacznego.